تحقیقات درباره خواص ویتامین دی نشان داده است که این ماده مغذی در موارد زیر نقش مهمی ایفا میکند:
حفظ سلامت استخوانها: در تمام مراحل زندگی، از دوران کودکی گرفته تا سالمندی، vitamin D برای داشتن استخوانهای قوی ضروری است. چون به جذب کلسیم در روده کمک میکند.
پیشگیری از بیماری ام اس (MS): ام اس در مناطقی که فاصله زیادی تا خط استوا دارند و کمتر از نور خورشید بهره میبرند شایعتر است.
کاهش خطر ابتلا به دیابت: در بعضی از مطالعات مشاهده شده است که بین کمبود ویتامین D و دیابت نوع ۲ ارتباط وجود دارد. با این حال، در مورد اثربخشی مکمل vitamin D برای پیشگیری از دیابت نوع ۲، مدارک کافی وجود ندارد.
کاهش وزن: میزان vitamin D در خون افراد چاق پایینتر از سایرین است، اما مشخص نیست که این موضوع از کمبود ویتامین D ناشی میشود یا علت دیگری دارد. با این حال، یک مطالعه روی افراد چاق مبتلا به کمبود ویتامین دی نشان داد که
افزودن vitamin D به رژیم کمکالری میتواند کاهش وزن را تسهیل کند.
کاهش علائم افسردگی: ویتامین D در بهبود عملکرد مغز نقش دارد و بر اساس تحقیقات میتواند علائم افسردگی خفیف را کاهش دهد.
کاهش خطر سرطان روده: vitamin D احتمالا میتواند خطر ابتلا به سرطان روده، سینه و پروستات را کاهش دهد. اما برای نتیجهگیری قطعی به تحقیقات بیشتری نیاز است.
پیشگیری از زوال عقل: تحقیقات نشان دادهاند که سالمندان مبتلا به کمبود ویتامین D، در مقایسه با سایرین، عملکرد ضعیفی در آزمونهای حافظه، توجه و استدلال دارند. در مطالعات آتی باید تاثیر مکمل vitamin D در پیشگیری از زوال عقل یا
کاهش سرعت پیشرفت آن بررسی شود.
کاهش احتمال ابتلا به بیماری قلبی: سطوح پایین ویتامین D با افزایش خطر بیماریهای قلبی-عروقی مانند فشار خون بالا، نارسایی قلبی و سکته مغزی مرتبط است.
کاهش خطر ابتلا به بیماریهای شدید: اگرچه نتیجه مطالعات مختلف ضدونقیض است، اما به نظر میرسد که vitamin D احتمال ابتلا به آنفلوآنزا و کووید-۱۹ شدید را کاهش میدهد.
حمایت از سلامت سیستم ایمنی: افرادی که ویتامین D کافی ندارند ممکن است در معرض خطر ابتلا به انواع عفونتها و بیماریهای خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید (روماتیسم)، دیابت نوع ۱ و بیماری التهابی روده (IBD) قرار داشته باشند.
کمبود ویتامین D
به طور کلی، ۲ دلیل اصلی برای کمبود ویتامین دی وجود دارد:
- دریافت ناکافی ویتامین از رژیم غذایی یا نور خورشید
- ناتوانی بدن در جذب vitamin D
کمبود شدید vitamin D در کودکان باعث راشیتیسم می شود. علائم این بیماری عبارتند از: ضعف عضلانی، درد استخوان و بدشکلی استخوانها و مفاصل.
در بزرگسالان، علائم کمبود شامل موارد زیر است:
خستگی درد یا ضعف شدید استخوانها یا عضلات
پوکی استخوان شکننده بودن استخوانها، به ویژه در سالمندان
با توجه به نقش ویتامین دی در بدن، کمبود طولانیمدت آن عوارض زیر را ایجاد میکند:
مشکلات قلبی-عروقی مشکلات خودایمنی
بیماریهای عصبی عفونت
عوارض بارداری بعضی از سرطانها، از جمله سرطان سینه، پروستات و روده بزرگ
عوامل خطر کمبود ویتامین دی
همه افراد از جمله شیرخواران، کودکان و بزرگسالان ممکن است به کمبود vitamin D دچار شوند، اما افراد زیر بیشتر از دیگران در معرض خطر این مشکل هستند:
شیرخواران: همه کودکان باید از روز سه تا پنج تولد تا پایان ۲ سالگی هر روز ۴۰۰ واحد بین المللی ویتامین D دریافت کنند.
سالمندان: در سالمندان (به خصوص افراد بالای ۶۵ سال) توانایی پوست برای تولید vitamin D کاهش مییابد. از سوی دیگر، این افراد احتمالا زمان بیشتری از روز را در محیط بسته سپری میکنند.
افرادی که کمتر در معرض نور خورشید قرار میگیرند: کسانی که به دلیل معلولیت، شغل یا موارد دیگر به ندرت در فضای باز قرار میگیرند، ویتامین دی کافی از طبق نور خورشید دریافت نمی¬کنند.
کسانی که پوست تیره دارند: هر چقدر رنگدانه پوست بیشتر باشد، توانایی آن برای ساخت ویتامین D از طریق نور خورشید کمتر است.
افراد مبتلا به بیماریهایی که باعث سوءجذب میشوند: از آنجا که vitamin D محلول در چربی است، به کمک چربی غذا در روده جذب میشود. بنابراین، کسانی که توانایی جذب چربی در بدن آن¬ها پایین است، احتمال دارد به کمبود ویتامین D مبتلا شوند. دلایل پزشکی سوءجذب چربی عبارتند از: بیماری کبدی، فیبروز سیستیک، بیماری کرون و کولیت اولسراتیو.
افراد چاق یا کسانی که جراحی بایپس معده انجام دادهاند: اگر شاخص توده بدنی (BMI) بیشتر از ۳۰ باشد، احتمال دارد به کمبود ویتامین D مبتلا شوید. چون vitamin D در چربی در بدن به دام میافتد و وارد جریان خون نمیشود. در جراحی بایپس معده هم که بخشی از روده کوچک کنار گذاشته میشود، خطر کمبود ویتامین افزایش مییابد.
خوردن غذاهای حاوی vitamin D3 و افزایش مواجهه با نور خورشید میتواند تا حدودی کمبود ویتامین D را برطرف کند، اما در بیشتر موارد لازم است از مکمل استفاده کنید.
چرا فرم لیپوزومال ویتامین D3 از فرم معمولی (روغنی) آن بهتر است؟
قطعا فرم لیپوزومال ویتامین D3 انتخاب برتری است زیرا ویتامین D3 یک ترکیب بسیار آب گریز است و جذب آن به شدت به فرمولاسیون بستگی دارد.
فرمولاسیون لیپوزومی به طور قابل توجهی موثرتر است و باعث افزایش بیشتر غلظت سرمی کلسیدیول (متابولیت فعال ویتامین D3) می شود. همچنین شروع اثر ویتامین دی لیپوزومال سریعتر است در نتیجه افزایش سطح ویتامین D3 در خون سریعتر اتفاق می افتد. علاوه بر آن ساختار لیپوزومال از ویتامین D3 در برابر محیط اسیدی معده و آنزیم های گوارشی محافظت میکند. ساختار لیپوزومال به دلیل اندازه کوچکشان (کروی و یک نواخت) پایداری بالاتر و توانایی عبور از لایه موکوس را دارند
مزایای شربت خوراکی لیپوزومال ویتامین D3:
- جذب و اثربخشی سریعتر و بیشتر نسبت به سایر محصولات موجود
- پایداری بیشتر نسبت به محصولات موجود در بازار
- بهبود عملکرد طبیعی سیستم ایمنی
- حفظ و بهبود قدرت سیستم اسکلتی – عضلانی
- طعم مطبوع
- کمک به افزایش جذب کلسیم و فسفر از روده
- قابل استفاده در نوزادان، خانم های باردار و شیرده و سالمندان
- فراهم زیستی بالاتر و سمیت کمتر
- کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی
- جایگزین مناسب فرم تزریقی
چرا مصرف ویتامین D3 ضروری است؟
تحقیقات درباره خواص ویتامین دی نشان داده است که این ماده مغذی در موارد زیر نقش مهمی ایفا میکند:
حفظ سلامت استخوانها: در تمام مراحل زندگی، از دوران کودکی گرفته تا سالمندی، vitamin D برای داشتن استخوانهای قوی ضروری است. چون به جذب کلسیم در روده کمک میکند.
پیشگیری از بیماری ام اس (MS): ام اس در مناطقی که فاصله زیادی تا خط استوا دارند و کمتر از نور خورشید بهره میبرند شایعتر است.
کاهش خطر ابتلا به دیابت: در بعضی از مطالعات مشاهده شده است که بین کمبود ویتامین D و دیابت نوع ۲ ارتباط وجود دارد. با این حال، در مورد اثربخشی مکمل vitamin D برای پیشگیری از دیابت نوع ۲، مدارک کافی وجود ندارد.
کاهش وزن: میزان vitamin D در خون افراد چاق پایینتر از سایرین است، اما مشخص نیست که این موضوع از کمبود ویتامین D ناشی میشود یا علت دیگری دارد. با این حال، یک مطالعه روی افراد چاق مبتلا به کمبود ویتامین دی نشان داد که افزودن vitamin D به رژیم کمکالری میتواند کاهش وزن را تسهیل کند.
کاهش علائم افسردگی: ویتامین D در بهبود عملکرد مغز نقش دارد و بر اساس تحقیقات میتواند علائم افسردگی خفیف را کاهش دهد.
کاهش خطر سرطان روده: vitamin D احتمالا میتواند خطر ابتلا به سرطان روده، سینه و پروستات را کاهش دهد. اما برای نتیجهگیری قطعی به تحقیقات بیشتری نیاز است.
پیشگیری از زوال عقل: تحقیقات نشان دادهاند که سالمندان مبتلا به کمبود ویتامین D، در مقایسه با سایرین، عملکرد ضعیفی در آزمونهای حافظه، توجه و استدلال دارند. در مطالعات آتی باید تاثیر مکمل vitamin D در پیشگیری از زوال عقل یا کاهش سرعت پیشرفت آن بررسی شود.
کاهش احتمال ابتلا به بیماری قلبی: سطوح پایین ویتامین D با افزایش خطر بیماریهای قلبی-عروقی مانند فشار خون بالا، نارسایی قلبی و سکته مغزی مرتبط است.
کاهش خطر ابتلا به بیماریهای شدید: اگرچه نتیجه مطالعات مختلف ضدونقیض است، اما به نظر میرسد که vitamin D احتمال ابتلا به آنفلوآنزا و کووید-۱۹ شدید را کاهش میدهد.
حمایت از سلامت سیستم ایمنی: افرادی که ویتامین D کافی ندارند ممکن است در معرض خطر ابتلا به انواع عفونتها و بیماریهای خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید (روماتیسم)، دیابت نوع ۱ و بیماری التهابی روده (IBD) قرار داشته باشند.
کمبود ویتامین D
به طور کلی، ۲ دلیل اصلی برای کمبود ویتامین دی وجود دارد:
- دریافت ناکافی ویتامین از رژیم غذایی یا نور خورشید
- ناتوانی بدن در جذب vitamin D
کمبود شدید vitamin D در کودکان باعث راشیتیسم می شود. علائم این بیماری عبارتند از: ضعف عضلانی، درد استخوان و بدشکلی استخوانها و مفاصل.
در بزرگسالان، علائم کمبود شامل موارد زیر است:
خستگی درد یا ضعف شدید استخوانها یا عضلات
پوکی استخوان شکننده بودن استخوانها، به ویژه در سالمندان
با توجه به نقش ویتامین دی در بدن، کمبود طولانیمدت آن عوارض زیر را ایجاد میکند:
مشکلات قلبی-عروقی مشکلات خودایمنی
بیماریهای عصبی عفونت
عوارض بارداری بعضی از سرطانها، از جمله سرطان سینه، پروستات و روده بزرگ
عوامل خطر کمبود ویتامین دی
همه افراد از جمله شیرخواران، کودکان و بزرگسالان ممکن است به کمبود vitamin D دچار شوند، اما افراد زیر بیشتر از دیگران در معرض خطر این مشکل هستند:
شیرخواران: همه کودکان باید از روز سه تا پنج تولد تا پایان ۲ سالگی هر روز ۴۰۰ واحد بین المللی ویتامین D دریافت کنند.
سالمندان: در سالمندان (به خصوص افراد بالای ۶۵ سال) توانایی پوست برای تولید vitamin D کاهش مییابد. از سوی دیگر، این افراد احتمالا زمان بیشتری از روز را در محیط بسته سپری میکنند.
افرادی که کمتر در معرض نور خورشید قرار میگیرند: کسانی که به دلیل معلولیت، شغل یا موارد دیگر به ندرت در فضای باز قرار میگیرند، ویتامین دی کافی از طبق نور خورشید دریافت نمی¬کنند.
کسانی که پوست تیره دارند: هر چقدر رنگدانه پوست بیشتر باشد، توانایی آن برای ساخت ویتامین D از طریق نور خورشید کمتر است.
افراد مبتلا به بیماریهایی که باعث سوءجذب میشوند: از آنجا که vitamin D محلول در چربی است، به کمک چربی غذا در روده جذب میشود. بنابراین، کسانی که توانایی جذب چربی در بدن آن¬ها پایین است، احتمال دارد به کمبود ویتامین D مبتلا شوند. دلایل پزشکی سوءجذب چربی عبارتند از: بیماری کبدی، فیبروز سیستیک، بیماری کرون و کولیت اولسراتیو.
≤افراد چاق یا کسانی که جراحی بایپس معده انجام دادهاند: اگر شاخص توده بدنی (BMI) بیشتر از ۳۰ باشد، احتمال دارد به کمبود ویتامین D مبتلا شوید. چون vitamin D در چربی در بدن به دام میافتد و وارد جریان خون نمیشود. در جراحی بایپس معده هم که بخشی از روده کوچک کنار گذاشته میشود، خطر کمبود ویتامین افزایش مییابد.
خوردن غذاهای حاوی vitamin D3 و افزایش مواجهه با نور خورشید میتواند تا حدودی کمبود ویتامین D را برطرف کند، اما در بیشتر موارد لازم است از مکمل استفاده کنید.
چرا فرم لیپوزومال ویتامین D3 از فرم معمولی (روغنی) آن بهتر است؟
قطعا فرم لیپوزومال ویتامین D3 انتخاب برتری است زیرا ویتامین D3 یک ترکیب بسیار آب گریز است و جذب آن به شدت به فرمولاسیون بستگی دارد.
فرمولاسیون لیپوزومی به طور قابل توجهی موثرتر است و باعث افزایش بیشتر غلظت سرمی کلسیدیول (متابولیت فعال ویتامین D3) می شود. همچنین شروع اثر ویتامین دی لیپوزومال سریعتر است در نتیجه افزایش سطح ویتامین D3 در خون سریعتر اتفاق می افتد. علاوه بر آن ساختار لیپوزومال از ویتامین D3 در برابر محیط اسیدی معده و آنزیم های گوارشی محافظت میکند. ساختار لیپوزومال به دلیل اندازه کوچکشان (کروی و یک نواخت) پایداری بالاتر و توانایی عبور از لایه موکوس را دارند
مزایای شربت خوراکی لیپوزومال ویتامین D3:
- جذب و اثربخشی سریعتر و بیشتر نسبت به سایر محصولات موجود
- پایداری بیشتر نسبت به محصولات موجود در بازار
- بهبود عملکرد طبیعی سیستم ایمنی
- حفظ و بهبود قدرت سیستم اسکلتی – عضلانی
- طعم مطبوع
- کمک به افزایش جذب کلسیم و فسفر از روده
- قابل استفاده در نوزادان، خانم های باردار و شیرده و سالمندان
- فراهم زیستی بالاتر و سمیت کمتر
- کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی
- جایگزین مناسب فرم تزریقی
1. Dałek, Paulina, Dominik Drabik, Halina Wołczańska, Aleksander Foryś, Małgorzata Jagas, Natalia Jędruchniewicz, Magdalena Przybyło, Wojciech Witkiewicz, and Marek Langner. “Bioavailability by design—Vitamin D3 liposomal delivery vehicles.” Nanomedicine: Nanotechnology, Biology and Medicine 43 (2022): 102552.
2. Glowka, Eliza, Joanna Stasiak, and Janina Lulek. “Drug delivery systems for vitamin D supplementation and therapy.” Pharmaceutics 11, no. 7 (2019): 347.
3. Ezcurra-Hualde, Miriam, Sara Zalba, Ángela Bella, Leire Arrizabalaga, Aline Risson, Román García-Fuentes, Celia Gomar et al. “Liposomal encapsulation of cholecalciferol mitigates in vivo toxicity and delays tumor growth.” Frontiers in Immunology 16 (2025): 1529007.
